Eveettt en son myspace ve lastfm' in kapanmasından sonra, netdaş* toplantısı için hazırladığımama bir aksilik yüzünden katılamadığım sunumun bir kısmını buraya yazı olarak dökeceğim. Öncelikle warez nedir onu açalım.
"İnternet veya cd/dvd vb.... ortamlarda yapılan film, müzik, yazılım gibi paylaşımların genel adıdır" diyerek tanımı basitleştirelim. Daha ayrıntılı bilgi için Bkz.
Warez' in nasıl yayıldığı isoların yada filmlerin nasıl dağıldığı hakkında bilgi için de pclabs da ilgili makaleye buradan ulaşabilirsiniz. Benim anlatacaklarım nette olmayanlar, bu işin bir felsefesi var mı? Releaserlar yada release grupları bu işi babalarının hayrına mı yapıyor? gibi soruların cevaplarını bulacaksınız. Neyse, başlayalım.
1-) Warez yada release gruplarının felsefeleri var mı?
Aslın da bu biraz garip bir durum baba grupların çoğu amiga zamanlarındaki scene gruplarının devamı bir yerde özellikle yaptıkları keygenlere baktığınız zaman eski amigacılar hemen kapar olayı. ( Bildiğim kadarı ile bir tek futuremark 3d mark diye bir bench programı yaparak "davayı" sattı) Aslında örnek vermek gerekir ise (zaten biliyorsunuzdur) Reloaded, razor1911 vb... dir. Aslında bu işin ilk dönemlerin de bir felsefesi vardı yasalardaki boşluklardan yararlanarak "bilgiye eşit erişim" denilerek aklanıyordu. Zaman geçtikçe ve yasalar sertleştikçe savaşta kızışmaya başladı. Yapanların bir kısmı bunu ego tatmini için yapıyor (razor1911 örneğin) bazıları da hala inandığı şeyler için yapıyor, bazıları da para için yapıyor. Gerçi piratebay a kapatma davası açıldığında büyük grupların çoğu kapanırsa kapansın bana ne moduna girerken, reloaded' ın nfo larına (indirilen yada paylaşılan dosya ile ilgili bilgi içeren dosya) viva la resistance piratebay yazması kendi içlerin de bile anlaşamadıklarını gösterir ki zate rekabet halindedirler. Aslında bu işin bir felsefesi yok grupların felsefesi var denebilir.
Aslında biraz komplo teorisi üretir isek, şu anda interneti en etkin kullanan sektör porno sektörüdür, ve bunu o sektörün de web dünyasının "karanlık yüzü" olması sebebi ile bir yerde warez dünyası sağlamıştır, zaten bu iki oluşum da her daim birbirini destekler siz hiç normal reklam alan warez sitesi gördünüz mü? (astalavista, crackspider vb.... ). Peki amaç ne işte burada bir soru işareti beliriyor, bilinenin aksine warez grupları para kazanıyor bir topsite ın maliyetleri yıllık milyon usd leri bulabilirken "bağışlar" ile bunun sağlanabileceğini mi düşünüyorsunuz? En azından bana anlatmayın, neye inandığınızı bilmiyorum ben inanmıyorum.
Şimdi gelelim warez yada release grupları bu işin babalarının hayrına mı yapıyor kısmına. Ben açıkçası sanmıyorum. Metallica' nın Deathmagnetic albümünü düşünün (aklımdaki en yakın örnek o) Fransa' da bir müzik marketin erken satışa sunduğu "iddia" edilmişti albümün çıkmasına 2 hafta vardı. Şimdi bu medyaya düştüğün de kaç milyon usd lik bir reklam parsası oluştu sizce? İsteseler bu albümü 100 milyon usd ler ile böyle tanıtamazlardı tabii bu arada da İngiltere ve Fransa da telif yasalarının sertleştirilmesine internette kişisel özgürlükleri kısıtlayacak kararlar çıkıyordu. Şimdi bu release "bilgiye eşit oranda ulaşım" ilkesini delip geçti mi geçmedi mi? Peki 100 milyonlarca usd lik reklam yapan bir grup yada plak firması sizce bu işi bedavaya yapar mı? Sanmıyorum. Bazı gruplar ile danışıklı dövüşün olduğunu düşünüyorum ben. Ve evet ikinci örneğimiz de metallica dan Napster' ı hatırlayın Metallica' nın açtığı dava Riaa (bizdeki uzantısı müyap) elini güçlendirmedi mi? İnsanlar para cezasına çarptırılmadı mı? Ve telif ile ilgili kişisel gizlilik ilkeleri delinmeye başlamadı mı? En son örneği nereden versem dedim aklıma half life 2 geldi. Bildiğiniz üzere oyun yapım aşamasında iken, oyunun kodları çalınıp derlenip release edilmişti. Peki halflife 2 nasıl oldu da mükemmel bir başarı yakaladı?
Aslında burada mesele şu yayıncılar yada telif sahipleri düzenin (burada argo anlamında da kullanabilirsiniz) değişmesini istemiyorlar. Gerek müzik, gerek yazılım gerek ise film endüstrisi başta geliyor. Sebebini soracak olursanız, sonuç olarak yeni dağıtım kanallarını kullanmamak, sanatçıların kendi kendilerine yayın yapmalarını engellemek istiyorlar çünkü eğer telifler olmasa plak şirketleri para kazanamayacak ama Radiohead gibi albümünü internette bedava yayınlayıp dileyen bağış yapabilir gibi örnekler tuttukça daha sertleşiyorlar dahası gene korsanı kullanıp lobi yaparak insanların kişisel haklarını ellerinden alıp ve gene korsanı kullanarak hayatta yapamayacakları reklamları bedavaya yapıp üste lobi için zemin hazırlıyorlar. Aslında Mü-yap denen zerzevat kurumun lastfm ve myspace' i KAPATTIRMASI da bağımsız sanatçıların plak şirketlerine mecbur kalmalarını sağlayan bir hamle idi dahası "nasıl yolarız" ı düşünmenin başka versiyonu idi. Aslında Riaa ve Müyap gibi kurumları çok okumuş cahillerin yönettiğini düşünüyorum. Dünya son 20 yılda çok değişti, ve buna ayak uyduramayıp fii tarihinden kalma yöntemler ile eskiye dönmeye çalıştıklarını düşünüyorum ama atladıkları nokta şu baskı karşı çıkmayı da beraberinde getirir. Neden yok edemedikleri ve edemeyecekleri de bir önceki cümlede belli de ğil mi?
Bakın Itunes' a şu ana kadar milyonlarca şarkı satılmış, amazon.com pdf lere reklam vermenin patentini almış yani yakında reklamlara katlanarakta olsa, bedava kitap okuyabileceğiz. Peki bu durum da suçlu kim? Warez mi korsanı yarattı yoksa, endüstriler mi? Önce onun cevabını versek?
*netdaş: http://friendfeed.com/netdas
HAYR 104: Tekdüzelik Özlemi
1 hafta önce
